Feedback

მოგვწერეთ

სახელი:
ფოსტა:
ტექსტი:
დამცავი კოდი:

მკითხველის გვერდი

თუ გსურთ, მედიის შესახებ თქვენი სტატიებისა და პუბლიკაციების "მედიაჩეკერზე" გამოქვეყნება, მასალები გამოგვიგზავნეთ შემდეგ მისამართზე: info@mediachecker.ge გთხოვთ, სათაურის ველში მიუთითოთ "მკითხველის ხმა".


პუბლიკაციები გამოქვეყნდება რედაქტირების გარეშე. იმისთვის, რომ თქვენი სტატია ან ბლოგი "მედიაჩეკერზე" გამოქვეყნდეს, ის უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ა) ტექსტი არ უნდა აღემატებოდეს 500 სიტყვას;
ბ) ტექსტი უნდა ეხებოდეს მედიის ეთიკურ და პროფესიულ სტანდარტებს;
ბ) ტექსტი არ უნდა შეიცავდეს უხამსობას, დისკრედიტაციას, პირის შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, სარეკლამო ხასიათის ინფორმაციას,
დ) პლაგიატის აღმოჩენის შემთხვევაში მასალა არ გამოქვეყნდება, ან წაიშლება საიტიდან.


"მედიაჩეკერი" იტოვებს უფლებას, შეხედულებისამებრ, არ გამოქვეყნოს ტექსტი.




ტელეკომპანია „იმედი“ და პოპკულტურა

თანამედროვე ტელემედია ე.წ. პოპულარული კულტურის (მასკულტურის) გავრცელებისა ერთ–ერთი მთავარი წყაროა. მიუხედავად იმისა, რომ ოცდამეერთე საუკუნეში ტელევიზია გავლენას ნელ–ნელა კარგავს (ინტერნეტის ძალა და დაფარვის შესაძლებლობები) საქართველოში მას, ჯერ კიდევ, უზარმაზარი გავლენა აქვს. სწორედ ტელევიზიით მიწოდებული ინფორმაცია ხდება, უმეტეს შემთხვევაში, საზოგადოებრივი აზრის ფორმირების განმსაზღვრელი ფაქტორი. ტელევიზიის დიდი ძალით მოხდა უზარმაზარი პოლიტიკური ძვრები ქართულ რეალობაში (ვარდების რევოლუციიდან – 2012 წლის პირველი ოქტომბრის არჩევნების ჩათვლით). ტელევიზია ქმნიდა და ამსხვრევდა პოლიტიკური ლიდერების სურათხატებს (ე.წ. იმიჯს).


დღეს, ქართული ტელესივრცე გაჯერებულია მასკულტურის ელემენტებით და თუკი თვალს გადავავლებთ ნაციონალურ არხებს, რომელთა მაუწყებლობაც ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე ვრცელდება დავინახავთ, რომ სამაუწყებლო ბადე გაჯერებულია პოპკულტურის ნიმუშებით, რომელთა უმეტესი ნაწილი იმდენად ჰგავს ერთმანეთს, რომ ხშირად შეიძლება სატელევიზიო არხებს შორის განსხვავებაც ვერ მოვნახოთ.


სით–კომები (სიტუაციური კომედიური სკეჩები), დაბალი ხარისხის, მრავალსერიანი სატელევიზიო ფილმები (საპნის ოპერა), კიჩით გაჯერებული პოლიტიკური თოქ–შოუები, მუსკალური კონკურსები, რომელიც ბოლომდე კომერციულ მოგებაზეა გათვლილი. ეს იმ ტლეპროდუქციის ძირითადი ჩამონათვალია, რომელსაც ყოველდღიურად ვხვდებით ქართულ სატელევიზიო სივრცეში. თანამედროვე კომერციული ტელევიზია, სწორედ პოპკულტურის საზოგადოებამდე მიტანით არსებობს, რადგან კომერციული მოგაება, რომელიც ტელევიზიას (საკმაოდ ძვირადღირებულ ფუფუნებას) ინახავს და მის არსებობას უზრუნველყოფს დაფუძნებულია სატელევიზიო რეიტინგებზე, რომლის მიხედვითაც დამკვეთი საკუთარ რეკლამას ათავსებს ამა თუ იმ ტელევიზიის ეთერში. როგორ ხდება ტელევიზიის პროდუქტი რეიტინგული? პასუხი მარტივია, ტელე-ეთერში გადის ის რაც საზოგადოების დიდ ნაწილს მოსწონს, იოლად აღსაქმელია, ბევრ ფიქრსა და ჩაღრმავებას არ მოითხოვს, არის გასაგები ყველა სოციალური ფენისათვის. შესაბამისად ამ ყველაფერს ყავს მაყურებელთა ფართო აუდიტორია, რაც პირდაპირპროპორციულად აისახება რეიტინგის სიდიდეზე და ეს კი ნიშნავს კომერციული მოგების გარანტირებულობას.


მიუხედავად კომერციული ფაქტორის უზარმაზარი გავლენისა, არ შეიძლება ისიც არ ითქვას, რომ ქართულ ტელესივრცეში არცთუ იშვიათად გვხვდება ე.წ. „ელიტური კულტურის“ ნიმუშები, რომელთა გავრცელებას რა თქმა უნდა პერმანენტული ხასიათი არ აქვს, თუმცა ფაქტია პერიოდულად შეიძლება მოხვდეს საეთერო ბადეში. განსაკუთრებით ამ მხრივ გამოირჩევა საზოგადოებრივი მაუწყებელი, რომელიც დამოკიდებული არაა კომერციულ მოგებაზე, შესაბამისად მას აქვს იმის ფუფუნება, რომ მაღალი დონისა და კულტურული ღირებულების მქონე პროდუქციაგაუშვას საკუთარ ეთერში. სიტყვა ფუფუნება ნამდვილად არააგადამეტებული, რადგან ის, რომ ტელევიზიების დიდი ნაწილი საკუთარი ეთერის საშუალებით ეწევა პოპულარული (ნაკლებადხარისხიანი) კულტურის გავრცელებას, სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ მათი მესვეურები გემოვნების ან მაღალი კულტურის აღქმის უნარის ნაკლებობას განიცდიან (შესაძლოა ასეც იყოს ზოგჯერ), უბრალოდ ფინანსური ფაქტორი და საზოგადოებრივი ინტერესი, მოდუნდეს და ტელევიზია ძირითადად რეკრეატიული დატვირთვით გამოიყენოს, განაპირობებს მათ არჩევანს პოპკულტურის სასარგებლოდ.


რაც შეეხება საინფორმაციო და შემეცნებით პროგრამებს, თუ მას შევადარებთ მასკულტურის ნიმუშებს, საერთო ქართულ სატელევიზიო სივრცეში, პროცენტული შეფარდება დაახლოებით 20/80 თან იქნება მასკულტურის სასარგებლოდ. თუმცა ეს რაღა თქმა უნდა დაუდასტურებელი და ზედაპირული დაკვირვების შედეგად გამოთვლილი შეფარდებაა. დიდი ალბათობით საფუძვლიანი გამოთვლის შედეგიც ძალიან არ იქნება განსხვავებული ამ შეფარდებისაგან, მაგრამ ყველაფერს გარდა იმ მიზეზებისა რომელიც ზემოთ აღვნიშნეთ, აქვს კიდევ ერთი მიზეზი, საქართველოში არ არსებობს ე.წ. დარგობრივი შემეცნებითი არხი, რომელიც კონკრეტულ სფეროზე შემეცნებითსა და საინფორმაციო ტიპის ფილმებსა თუ გადაცემებს მოამზადებდა. მსგავსი ტიპის არხები საკმაოდ ბევრია უცხოეთში და მათ შეძლეს, ხშირ შემთხვევაში, მასკულტურის ნიმუშებზე უფრო პოპულარული გამხდარიყო პროდუქტი, რომელსაც საზოგადოებას თავაზობენ (მაგ: „ნეიშენალ გეოგრაფიკი“; „ჰისტორი ჩენელი“ და ა.შ.).


განვიხილოთ ტელეკომპანია „იმედის“ საახალწლო ეთერის და ის გადაცემები, სერიალები თუ სატელევიზიო შოუები, რომლებიც წინასაახალწლოდ ერთი კვირის განმავლობაში „იმედიმა“ შესთავაზა მაყურებელს.


ერთი კვირის განმავლობაში იმედის ყოველდღიურ საეთერო წყობაში უცვლელი პოზიცია უჭირავს რამდენიმე ტელესერიალს (ე.წ. „საპნის ოპერას“) : „გზაჯვარედინი“; „ორი ბედი“ და „პატარძალი“. ამ სერიალებიდან ორი ინდური, ხოლო ერთი თურქული წარმოების სატელევიზიო პროდუქცია. სერიალის ფაბულა შვიდი დღის ანუ 7 სერიის განმავლობასი თითქმის ერთ ადგილზეა გაჩერებული და აწყობილია კონკრეტული გმირების ცალკეულ ისტორიებზე, რომელიც სავსეა ე.წ კიჩის ელემენტებით. ერთი შეხედვითაც ჩანს რა მარტივი და საკმაოდ დაბალი ხარისხისაა პროდუქტი როგორც ინტელექტუალური ისე ტექნიკური ღირებულებით. სერიალის სამიზნე აუდიტორიას თავად სერიალის მთავარი მოქმედი გმირები განსაზღვრავენ, რადგან ისინი წარმოჩენილნი არიან როგორც სოციალურად დაბალი ფენის საკმაო სიდუხჭირეში მცხოვრებ ადამიანებათ. სიუჟეტი ვითარდება მარტივი, პოპკულტურისათვის დამახასიათებელი მოვლენების მიხედვით. მაგალითად დაჩაგრული ღარიბი დიასახლისის ისტორია , საკმაოდ ახლობელია და დიდ გავლენას ახდენს ქართველი დიასახლისების დიდ ნაწილზე, რომელთა ირგვლივ ხშირია ის ყოფითი პრობლემები, რომლებსაც სერიალების მთავარი გმირები ხვდებიან. აქედან გამომდინარე მარტივია იმის გაგება თუ რატომ აქვს მსგავს დაბალი კულტურული ღირებულების მქონე პროდუქტს საკმაოდ მაღალი რეიტინგი და რატომ უშვებს ტელევიზიის მენეჯმენტი მას უწყვეტ რეჟიმში.


საინტერესოა ე.წ. სიტუაციური კომედიები, რომელიც ტელეკომპანია „იმედს“ ქართული წარმოების აქვს. ესენია „შუა ქალაქში 10 წლის შემდეგ“ და „ერთხელ საქართველოში“. პირველი რამდენიმე ხნის წინ საქართველოში საკმაოდ სიტუაციური კომედიური სერიალის გაგრძელება, რომელმაც უზარმაზარი რეიტინგი მოუტანა იმ პერიოდში ტელეკომპანიას. მეორე კი ახალი თუმცა ქარტულ ტელესივრცესი უამრავი ანალოგის მქონე იუმორისტული სერიალია. ორივე მათგანი ტელევიზიის ეთერით კვირაში ერთხელ გადის და საკმაოდ რეიტინგულიცაა. ამ შემთხვევაშიც, ტელევიზია მარტივი და გასაგები მეთოდით ცდილობს აუდიტორიის დაინტერესებას. სკეჩებში გაცოცხლებულია, მარტივი, ქართული რეალობიდან აღებული სიტუაციები, რომელიც იუმორისტულად შეფუთვის შემთხვევაში საინტერესო ხდება მაყურებელთა დიდი ნაწილისთვის. ამ ტიპის მასკულტურული პროდუქტის შემქმნელები, ხშირად იყენებენ სკეჩებში საზოგადოებისთვის ცნობილი სახეების, პოლიტიკოსებისა თუ სხვათა ეპიზოდურ ჩართვებს, რაც მომგებიანია და ზრდის ინტერესს. ქართული სიტ–კომები, რომელიც იმედზე გადის ანალოგია დღეს უკვე მასკულტურის ჩარჩოდან გამოსული და საკმაოდ მაღალი დონის ტელეპროდუქციად აღიარებული ამერიკული სერიალის „ფრენდსის“ და სატელევიზიო შოი „ნაით შოუს“ ფორმატისა. თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ ის ინდურ და თურქულ პროდუქციაზე მეტი ინტელექტუალური თუ ტექნიკური დახვეწილობით გამოირჩევა, მაინც არ სცდება მასკულტურის ფარგლებს.


ტელე–იმედის ეთერს კვირაში ერთხელ იკავებს „ილო ბეროშვილის შოუ“, რომელიც აგრეთვე ამერიკული „ნაით შოუს“ ფორმატის სატელევიზიო გადაცემა. რომლის საახალწლო ეთერი გაჯერებული იყო, გადაცემის პროდიუსერთა და მესვეურთა პოლიტიკური სიმპათიების მქონე პოლიტიკოსების პიარ-ელემენტებით.


„იმედი“ კვირაში ერთხელ ეთერს უთმობს ცნობილი ამერიკული მუსიკალურ–გასართობი გადაცემის „the voice”-ს ქართულ ანალოგს „ახალი ხმა“/ რომელიც მეტწილად პოპმუსიკის პოპულარიზაციის სასუალებაა და კომერციულად მომგებიანი პროექტია, რადგან ხმის მიცემა ფასიანი ზარების მიხედვით ხდება მონაწილეთათვის.


ყველაზე საინტერესო რაც ტელეკომპანიის ეთერში საახალწლოდ მოხვდა, იყო 31 დეკემბერს 23:30 წთ–ზე კონცერტ „იუმორინას“ გაშვება. რომელსაც დღეს პოპულარული კულტურის ნიმუშიც კი აღარ შეიძლება ეწოდოს არათუ რაიმე ღირებულის. შესაბამისად, გადაჭრით შეუძლებელია ითქვას რა მეტოდებით ხელმძღვანელობს „იმედის“ მენეჯმენტი, როდესაც საეთერო ბადეს ადგენს, რადგან ხშირად ის რაც ეთერში ხვდება, არც მასკულტურის და არც, რომელიმე, სხვა მაღალი ტიპის კულტურის ნიმუში არაა. შესაბამისად გაურკვეველია მისი დანიშნულება.


საერთო ჯამში, შეიძლება ითქვას, რომ ქართული ტელე-მედია დღეს მოზღვავებული დოზით არის გამტარი ე.წ. მასკულტურის ელემენტების, რომელზედაც ერთი შეხედვით რთულია ითქვას ბოლომდე ცუდია თუ კარგი, თუმცა ერთი რამ ფაქტია, პოპკულტურა და მისი ძალა ტელემედიაში საფუძვლიანი შესწავლის ობიექტი უნდა გახდეს ქართული მედიის მკვლევართათვის.


შოთა ფალავანდიშვილი
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.