ეთიკა
კატეგორია - ეთიკა
რუსეთის ხელისუფლება თავისი პროპაგანდისტული მედიასაშუალებების შესანახად ყოველწლიურად მინიმუმ 1 მილიარდ აშშ დოლარს ხარჯავს – ეს ოფიციალურად, ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ რეალურად, თანხა გაცილებით მაღალია. ამ ვარაუდს ამყარებს ისიც, რომ რუსეთის ხელისუფლება ქვეყნის შიგნით თითქმის ყველა ძირითად ტელეარხს, გაზეთსა და ონლაინ გამოცემას ფლობს, ასევე, ის აფინანსებს ისეთ პროპაგანდისტულ საერთაშორისო მედიასაშუალებებს, როგორიცაა ტელეარხი Russia Today და მულტიმედია სააგენტო Sputnik.

Russia Today მსოფლიოს რამდენიმე ენაზე მაუწყებლობს, მათ შორის არაბულად, ესპანურად, ინგლისურად, ფრანგულად. რაც შეეხება სპუტნიკს, ის მსოფლიოს 30–ზე მეტ ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოშიცაა წარმოდგენილი. თუმცა, ეს ყველაფერი არ არის. რუსული პროპაგანდა გაცილებით მძლავრი და ფესვგადგმულია სხვადასხვა ქვეყანაში, ის მოიცავს ასეულობით ადგილობრივ მედიასაშუალებას, არასამთავრობო ორგანიზიაციას, პოლიტიკურ პარტიასა თუ რელიგიურ ორგანიზაციას. რუსეთის ხელისუფლებას თავისი პროპაგანდის გავრცელების სხვადასხვა მეთოდი აქვს სხვადასხვა ქვეყანაში არსებული რეალობის გათვალისწინებით.

სანამ რუსული პროპაგანდისტული მანქანა მთელი სიმძლავრით ამოქმედდებოდა უკრაინაში 2014–2015 წლებში, ესტონელები იყვნენ ისინი, რომლებმაც 2007 წელს პირველებმა იგემეს მისი მასშტაბური შემოტევა. ვილარ ვიბელი, ესტონეთის ეროვნული თავდაცვის კოლეჯის ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა პროგრამის ხელმძღვანელი წერს, რომ ესტონელებმა 2007 წელს ქვეყანაში აიღეს საბჭოთა ჯარისკაცთა მემორიალური ძეგლები, რასაც არნახული შეტევა მოჰყვა რუსეთის მხრიდან. რუსულ მედიაში ხორციელდებოდა პირდაპირი ფსიქოლოგიური ზეწოლა ესტონელებზე, ისმოდა მოწოდებები მათი პროდუქციის ბოიკოტირებისკენ, ასევე, რუსული ვებგვერდები აქვეყნებდნენ ინსტრუქციებს, როგორ განეხორციელებინათ კიბერთავდასხმები ესტონურ საიტებზე. პროპაგანდის საყრდენად რუსეთი აქტიურად იყენებდა ესტონეთის რუსულენოვან მოსახლეობას. ესტონეთში პუტინის ხელისუფლება ახლაც ხარჯავს ფულს თავისი პროპაგანდისტული ინფორმაციის გასავრცელებლად. საპასუხოდ, ესტონურმა მხარემ რუსულენოვანი მოსახლეობისთვის გახსნა რუსული ტელეარხი, თუმცა მისთვის გამოყოფილი თანხა ვერაფრით შეედრება იმ ფინანსებს, რასაც რუსეთი ესტონეთში პროპაგანდისთვის ხარჯავს.

2014–2015 წლებში რუსული პროპაგანდისტული ომი იმდენად ხელშესახები გახდა, განსაკუთრებით უკრაინაში, რომ ევროკავშირმა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებისთვის პროპაგანდის წინააღმდეგ სპეციალური სტრატეგიაც კი შეიმუშავა, რაც ამ ქვეყნებში პირველ რიგში, თავისუფალი მედიის მხარდაჭერას და ინფორმაციის რუსულად გავრცელებას გულისხმობს.

რუსეთმა რეალური ომის პარალელურად, 2014 წელს, ყირიმის ანექსიის შემდეგ იმ მასშტაბის პროპაგანდისტული, ტყუილზე დაფუძნებული ომი წამოიწყეს უკრაინის წინააღმდეგ, რომ უკრაინელ ჟურნალისტთა ნაწილი საერთაშორისო დონორების დახმარებით გაერთიანდა და შექმნეს საიტი Stopfake.org. საიტის მიზანი რუსული პროპაგანდისტული ინფორმაციის მხილებაა.

როგორც აღმოჩნდა, რუსული პროპაგანდისტული მედიასაშუალებები ცდილობენ უკრაინელი სამხედროების დემონიზებას, მათ ფაშისტებად, სისხლისმსმელებად წარმოჩენას. ინფორმაციას ავრცელებენ, თითქოს უკრაინელმა ჯარისკაცებმა ჯვარს აცვეს ბავშვი და ა.შ. Stopfake–ის გუნდი კი, ფაქტების გადამოწმებით ყოველდღიურ რეჟიმში ცდილობს, გაანეიტრალოს მსგავსი ინფორმაცია.

მაგალითად, ერთ–ერთი ბოლო მცდარი ამბავი, რომელიც რუსულმა მედიასაშუალებებმა გაავრცელეს, უკრაინის პრეზიდენტს ეხება, თითქოს, გაეროს ტრიბუნალმა პოროშენკოს წინააღმდეგ გამოძიება დაიწყო. აღნიშნული ინფორმაცია სიცრუე აღმოჩნდა.

რუსულმა მედიასაშუალებებმა ასევე დაწერეს, რომ უეფამ უკრაინელი ფეხბურთელები დოპინგის მოხმარებაში ამხილა, თუმცა, Stop Fake-ს უეფადან, რომ ყველა უკრაინელმა ფეხბურთელმა დოპინგ ტესტი წარმატებით ჩააბარა.

რაც შეეხება საქართველოს, აქ რუსული პროპაგანდის ძირითადი გზავნილები ეფუძნება დასავლეთის კრიტიკას, ევროპის შესახებ დაუჯერებელი ამბების გავრცელებას. (მაგალითად, რომ თითქოს ევროპაში ინცესტი და ნეკროფილია დაკანონებულია)

რუსეთის ხელისუფლებას ძალიან კარგად ესმის დემოკრატიის ერთ–ერთი უმნიშვნელოვანესი მონაპოვრის –სიტყვის თავისუფლებისა და თავისუფალი მედიის მნიშვნელობა, და იცის, როგორ გამოიყენოს ეს ღირებულებები სათავისოდ. მათ კარგად იციან, რომ სიტყვის თავისუფლების ქოლგის ქვეშ შეფარებულ პროპაგანდას დემოკრატიული სახელმწიფოები ვერ და არ აკრძალავენ, ასე რომ, რუსულ პროპაგანდასთან საბრძოლველად ერთადერთ ეფექტურ გზად ფაქტების გადამოწმება და სწორი ინფორმაციის გავრცელება რჩება.
კატეგორია - ეთიკა
რამდენიმე ქართულ ვებსაიტზე გავრცელდა ინფორმაცია, თითქოს საუდის არაბეთში კვლევა ჩატარდა, რომლის შედეგადაც მეცნიერებმა ქალები შინაურ ბინადრებად ცნეს. ინფორმაცია ყალბია, მსგავსი კვლევა არსად ჩატარებულა და არც ამ „დასკვნამდე“ მისულა რომელიმე მეცნიერი.

„საუდის არაბეთის მეცნირებისგან შემდგარი კოლეგია, მივიდა გაუგონარ დასკვნამდე: მათ გადაწვიტეს, რომ ქალი ნამდვილად ითვლება ძუძუმწოვარ არსებად, ე.ი. ის უნდა ფლობდეს იმავე უფლებებს, რასაც ამავე კლასის წარმომადგენელი ცხოველი- აქლემი, ერთკუზიანი აქლემი, თხა და ა.შ.“ - წერს lifegeek.ru-ზე დაყრდნობით ერთ-ერთი ქართული საიტი.

ინფორმაცია ამ „აღმოჩენის“ შესახებ პირველად World News Daily Report (WNDR)- ზე გამოქვეყნდა, რომელზეც სატირული, იუმორისტული ტიპის სიახლეები ქვეყნდება ხოლმე. გამოცემის გვერდზე ვკითხულობთ, რომ გამოქვეყნებული მასალების მიზანი გართობაა და სიახლეებში ნახსენები ფაქტები ყალბია, პირები კი, გამოგონილი.
კატეგორია - ეთიკა
გადაცემა „ღამის სტუდიაში“ სტუმარად მიწვეულმა დავით თარხან-მოურავმა ჰომოფობიური განცხადებები გააკეთა, რასაც წამყვანის მხრიდან რეაგირება არ მოჰყოლია, შესაბამისად, ტელეეთერი სიძულვილის ენისა და ჰომოფობიის ტრიბუნად იქნა გამოყენებული. მოგვიანებით კი, წამყვანი სტუმარს დაეთანხმა და უარყოფითად შეაფასა ჰომოსექსუალობის დაავადებების სიიდან ამოღება. სირიელი მიგრანტები კი, წამყვანმა გარეგან კანის დაავადებებს შეადარა.


კატეგორია - ეთიკა
ტელეკომპანია “მაესტრომ” ისლამური სახელმწიფოს ერთ–ერთ ქართველ საველე მეთაურზე, თარხან ბათირაშვილზე, იგივე ომარ ალ შიშანზე სიუჟეტი 15 ივლისს მოამზადა. სიუჟეტს წინ უძღოდა ინფორმაცია ბათირაშვილის დაღუპვის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ ჟურნალისტი ბათირაშვილს ტერორისტად მოიხსენიებს, სიუჟეტი გაჯერებულია სენტიმენტალური ფრაზებით და ოთხივე რესპონდენტი ტერორისტზე დადებით ინფორმაციას ავრცელებს.

https://www.youtube.com/watch?v=U2PveHz1E8c

„სახლი, სადაც 29 წლის წინ თარხან ბათირაშვილი დაიბადა, ახლა ცარიელია. დღეს აქ არც წითელწვერა მოჯაჰედია და არც მისი ჭირისუფალი“, – ამბობს ჟურნალისტი, რის შემდეგაც სიუჟეტში ჩანან ბათირაშვილის მეზობლები, რომლებიც ტერორისტს აქებენ:

„კარგი ადამიანი იყო, ძალიან კარგი“.

„საქართველომ ის ვერ გამოიყენა და უღალატა“.

„ის საქართველოს გმირია“.

„საქართველომ ვერ გამოიყენა და ვერ დააფასა“.

ჟურნალისტი ამბობს, რომ „დღეს სოფელში ბათირაშვილს გლოვობენ“, შემდეგ კი, ციტირებს ბათირაშვილის ახლობელთა შეფასებებს: „მათთვის დღეს ის გმირია – ხეობიდან უსამართლობას გაქცეული პანკისელი მამლუქი“. გარდა ამისა, დადებით კონტექსტშია წარმოჩენილი ომარ ალ შიშანის წარსული საქმიანობა, რაც კიდევ ერთხელ ხელს უწყობს მისი პიროვნბის რომანტიზებას: „გზა თარხან ბათირაშვილიდან ომარ ალ შიშანამდე რამდენიმე ომზე გადის, მათ შორის რუსეთ საქართველოს ომზე. ქართული არმიის დაზვერვის სერჟანტი რუსეთის წინააღმდეგ ცხინვალის მისადგომებთან იბრძოდა“.

კიდევ ერთი რესპონდენტი ამბობს, რომ მას ტერორისტად ის ადამიანები მოიხსენებენ, ვინც არ იცნობენ, „მან დიდი შრომა ჩადო საქართველოს დაცვაში“.

სიუჟეტის ბოლოს ბათირაშვილს ასევე დადებითად აფასებს კავკასიოლოგი სიმონ გურეშიძე. ის ამბობს, რომ ბათირაშვილი წყაროებში „ომის მინისტრადაა“ მოხსენიებული: „როდესაც სამხედრო უნარ–ჩვევებზე საუბრობენ, ერთხმად აღიარებენ იმას, რომ მის მიერ დაგეგმილ ოპერაციებს ეტყობა მტკიცე ხელი და გაბედული ადამიანის გადაწყვეტილებები, რომელიც არ ერიდება არაფერს გამარჯვების მისაღწევად. თავისთავად საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ბათირაშვილის სახელი არ უკავშირდება ისლამური სახელმწიფოს მიერ სისასტიკით გამორჩეულ ოპერაციებს, ასე ვთქვათ, საჩვენებელ სიკვდილით დასჯებში მონაწილეობა მიეღოს“.

სიუჟეტში ჟურნალისტის მიერ, ბათირაშვილი არაერთხელაა მოხსენიებული „ჟღალ გენერლად“, ხოლო მისი ტერორისტული საქმიანობა შეფასებულია, როგორც „მოღვაწეობა“.

სიუჟეტში დამატებითი ინფორმაციის სახით არ არის ნათქვამი, რომ ტერორისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო, იგივე დაეში, თანამედროვე მსოფლიოში ერთ–ერთი ყველაზე სასტიკი და დაუნდობელი დაჯგუფებაა, რომელიც არ ერიდება ადამიანთა ცოცხლად დაწვას, წამებას, გაუპატიურებას, თავების მოჭრას, მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში ტერორისტული აქტების მოწყობას და ა.შ. ამ სიუჟეტით კი მაყურებელს შეიძლება დარჩეს შთაბეჭდილება, რომ ტერორისტის ნაცვლად, საუბარია მამაც ჯარისკაც თარხან ბათირაშვილზე, რომელსაც საქართველო „ცუდად მოექცა, ვერ დააფასა“, ის კი საომრად წავიდა სირიაში, სადაც „მისი შესაძლებლობები გამოიყენეს“.
კატეგორია - ეთიკა
18 ივლისს ambebi.ge-ზე გამოქვეყნდა სტატია სათაურით “ვინ არიან ნიცაში დაღუპული საქართველოს მოქალაქე და მისი მეუღლე.” მასალა ეყრდნობა საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას, რომლის მიხედვითაც ფრანგულმა მხარემ ოფიციალურად დაადასტურა ნიცაში საქართველოს მოქალაქის დაღუპვის შესახებ ცნობა. Ambebi.ge -ს სტატიაში გარდაცვლილის ეთნიკური კუთვნილება დაუსაბუთებლად, საჭიროების გარეშეა ნახსენები.

Ambebi.ge წერს: “უწყების ინფორმაციით, ეროვნებით სომეხი საქართველოს მოქალაქე, 56 წლის რომან ეკმალიანი ბოლო წლების განმავლობაში ბელგიაში ცხოვრობდა”.

გარდაცვლილის ეთნიკური კუთვნილების შესახებ, საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურ ინფორმაციაში არაფერი წერია.

გაუგებარია, რას ემსახურებოდა სტატიაში პირის ეთნიკური იდენტობის ხაზგასმა, რა საინფორმაციო ღირებულება ჰქონდა მას ან რის საფუძველზე დაადგინეს, რომ დაღუპული ეროვნებით სომეხი იყო.

მრავალფეროვნების გაშუქების სახელმძღვანელო წესების მიხედვით, თუკი აუცილებლობა არ არის, სტატიაში პირის ეთნიკური, რელიგიური თუ სხვა სახის იდენტობა არ უნდა აღინიშნოს.
კატეგორია - ეთიკა
საპატრიარქოს ტელევიზიის ვიდეორგოლში „რატომ არ ვართ ეკლესიაში?“ მოქალაქეები, რომლებიც კვირას ეკლესიაში არ დადიან, ცხოველებთანაა შედარებული. მასალა 16 ივლისს ტელევიზიის ოფიციალურ ფეისბუკ გვერდითაც გავრცელდა.

„ეკლესიაში ყოფნა ადამიანად ყოფნაა, ვინ არიან ისინი, ვინც არ დადიან ტაძარში? ნუთუ ისინი ადამიანები არ არიან? თვალები, ფეხები და სხვა ორგანოები, ცხოველებსაც აქვთ, და თანაც უფრო დიდი ზომისაც, მაგრამ ამის გამო ისინი არ არიან ადამიანები. ადამიანები ცხოველებისგან გამოირჩევიან არა მხოლოდ გარეგნობით, არამედ ღვთისაგან ბოძებული აზროვნებითაც, რის ერთ-ერთ გამოვლინებასაც ეკლესიურობა წარმოადგენს. თუ ადამიანი არ დადის ეკლესიაში, ნუ მიწყენთ და, იგი ემსგავსება ცხოველს“ - ნათქვამია ვიდეომასალაში, ტექსტს ფონად მართლმადიდებლური ეკლესიების, მრევლისა და სასულიერო პირების ფოტოები ადევს.

ტელეკომპანიამ ფუნქციონირება 2008 წელს დაიწყო და 2010 წლიდან მისი 100 %-იანი წილის მფლობელი საპატრიარქოა. "ერთსულოვნება" მაუწყებლობაზე ავტორიზებული პირია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მასზე ისევე ვრცელდება ეთიკური ნორმები და მაუწყებელთა ქცევის კოდექსი, როგორც სხვა მაუწყებლებზე.

“მაუწყებელმა თავიდან უნდა აიცილოს რელიგიური, ეთნიკური, ან სხვა ნიშნის მიხედვით რომელიმე ჯგუფის შეურაცხყოფა, მათ შორის გარკვეული ლექსიკის ან გამოსახულების გამოყენება” - აღნიშნულია ქცევის კოდექსში.
კატეგორია - ეთიკა
საინფორმაციო სააგენტო “პირველმა” 18 ივლისს არასწორი ინფორმაცია გაავრცელა. შეცდომა იყო სტატიის სათაურში “თურქეთი შესაძლოა, NATO - დან გარიცხონ - ჯონ ქერი”.

როგორც სიახლეში ვკითხულობთ, ინფორმაცია გამოცემა The Independent-ზე დაყრდნობით გავრცელდა. თუმცა არც The Independent-ის სტატიაში, არც სააგენტო “პირველის” ინფორმაციაში არ ჩანს ჯონ კერის კონკრეტული ციტატა, სადაც ის თურქეთის NATO-დან გარიცხვის საფრთხეზე საუბრობს. ამგვარი ციტატა არც სხვა სანდო მედიასაშუალებების ვებსაიტებზე იძებნება.

The Independent-ის მასალის სათაურში გამოტანილი სიტყვები: „თურქეთის ამბოხებამ შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას ქვეყნის ნატოს წევრობას“ გამოცემის ინტერპრეტაციაა და არა ჯონ ქერის მიერ ნათქვამი ციტატა ან მისი პერიფრაზი. სტატიაში აღნიშულია, რომ ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო საკითხებში ფედერიკა მოგერინიმ ამერიკის შეერთებული შტატების გენერალურ მდივანთან, ჯონ კერისთან ერთად პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ ქვეყნები, სადაც სიკვდილით დასჯა გამოიყენება, ვერ შეუერთდებიან ევროპის კავშირს, ჯონ კერიმ კი დაამატა, რომ ასეთი მოთხოვნები აქვს NATO-საც.

იგივე ინფორმაცია არასწორი ფორმულირებით ჰქონდა გამოქვეყნებული The Washington Post-საც, თუმცა მასალა მალევე შესწორდა. თავდაპირველად, მედიასაშუალებამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ჯონ კერის თქმით,თურქეთის NATO-სწევრობა საფრთხის წინაშე იდგა.

კატეგორია - ეთიკა
შვილისა და ქმრის მკვლელობაში ბრალდებულის საქმე, რომელსაც 10 ივნისიდან ნაფიცი მსაჯულები განიხილავენ, კვლავ ქართული მედიის ყურადღების ცენტრშია. ზოგიერთმა გამოცემამ უცვლელად გაავრცელა ვიდეომასალა სასამართლო პროცესიდან, სადაც მტკიცებულებების სახით გარდაცვლილების გვამები და სისხლიანი თეთრეული უჩვენეს. უფრო მეტიც, გაშუქებისას მედია პირადი ცხოვრების ისეთი დეტალების ჩვენებაზე გადაერთო, რომელთაც საქმესთან კავშირი არ აქვს.

ბოლო დღეებში მედიის განხილვის თემად იქცა არა მხოლოდ ბრალდებულის შვილისა და მეუღლის მკვლელობის საქმე, არამედ მისი პირადი ცხოვრება, მათ შორის, ქორწინებამდელი ურთიერთობებიც.

სტატიები ხმაურიანი სათაურებით ვრცელდებოდა, რამდენიმე მათგანის სათაური ასეთია:

“სისხლიანი ნივთები მკვლელობის ადგილიდან, რომლებიც სასამართლოზე წარმოადგინეს - კადრები მონტაჟის გარეშე”.

ბრალდებული: "ახლა რომ არ მრცხვენოდეს, ჩემს შიშველ მუცელს გაჩვენებდით...".

"მკვლელობამდე ხვდება მეგობარ მამაკაცს, გადასცემს თავის ოქროულობას და აფრთხილებს, რომ იმ დღეს არ დაურეკოს".

ბრალდებულის პირადი ცხოვრების შესახებ პროცესზე პროკურატურის წარმომადგენლებმა და რამდენიმე მოწმემ ისაუბრეს. მათ შორის, ერთ-ერთი მათგანის, მთავარი მოწმის ჩვენება, რომელსაც მედია ბრალდებულის „მეგობარ მამაკაცად“ მოიხსენიებს, სასამართლომ დახურულ რეჟიმში მოისმინა, თუმცა მათი ურთიერთობის ზოგიერთი დეტალი საზოგადოებისთვის ცნობილი მაინც გახდა, რადგან პროკურორმა ამის შესახებ მედიასთან ისაუბრა.

მედიამ და საზოგადოებამ იმის გარჩევა დაიწყო, უყვარდა, თუ - არა ბრალდებულს მისი მეუღლე და რას სწერდა სხვა მამაკაცს დაქორწინებამდე სკაიპში.

ასევე, მედიამ გაამახვილა ყურადღება ბრალდებულს და მის დედამთილს, ასევე სხვა ახლობლებს შორის დაპირისპირებაზე. მედიასაშუალებების ნაწილმა შემოგვთავაზა ვიდეომასალა სასამართლო პროცესიდან, სადაც რძალ-დედამთილის სიტყვიერი დაპირისპირება, შეურაცხყოფა და ურთიერთბრალდებები ვნახეთ.

მედიამ გაშუქებისას ფაქტობრივად დაკარგა თემის ფოკუსი. ორი ადამიანის მკვლელობის საქმის გაშუქება დაემსგავსა ბრალდებულის პირადი ცხოვრების გაშუქებას. მედია აშუქებდა პირის ცხოვრების ისეთ დეტალებს, რომელსაც საქმესთან საერთო არ აქვს და მათი ცოდნა არც საზოგადოებას აძლევს რაიმეს. მედია აშუქებდა ისე, რომ არ გახსენებია, ბრალდებულის უფლება, სარგებლობდეს პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობით. საბოლოოდ, გაშუქება ჭორაობაში გადაიზარდა.

სხდომა დახურული არ ყოფილა, მედიას შეეძლო დასწრება და გაშუქება. დაიხურა მხოლოდ ის ნაწილი, სადაც მთავარი მოწმე დაიკითხა.

მედიის უფლება, დაესწროს და გააშუქოს სასამართლო სხდომები, უმნიშვნელოვანესი დემოკრატიული ღირებულებაა. თუმცა, გქონდეს სასამართლოზე დასწრების და გაშუქების უფლება, არ ნიშნავს გქონდეს უფლება აჩვენო პირის პირადი ცხოვრება, აჩვენო სასამართლოზე მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი ვიდეო, რომელზეც ცხედრებია ასახული, განიხილო პირადი ცხოვრების ისეთი დეტალები, რომლის ცოდნაც არაფერს აძლევს საზოგადოებას.

ბუნებრივია, მედიამ უნდა გააშუქოს სისხლის სამართლის საქმეები, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საქმის მიმართ გარკვეული საჯარო ინტერესი არსებობს. შესაძლოა ღია სასამართლოზე მოსმენილის და ნანახის ეთერში ჩვენება კანონდარღვევა არ იყოს, მაგრამ კანონის გარდა, არსებობს პროფესიული ეთიკაც, რომელიც ჟურნალისტს ავალდებულებს, გარკვეული ეთიკური სტანდარტებისა და ნიუსღირებულების საფუძველზე გაფილტროს ჟურნალისტის მიერ ნანახი და მოსმენილი ინფორმაცია.

კითხვაზე, როდის ხვდება, ან როდის უნდა ხვდებოდეს ამბავი მედიის დღის წესრიგში, პასუხი ასეთია - როცა ამბავს აქვს საინფორმაციო ღირებულება, საჯარო ინტერესი. საჯარო ინტერესია განმსაზღვრელი არა მხოლოდ იმისა, უნდა გაშუქდეს თუ არა ამბავი მედიაში, არამედ იმისაც, რა დოზით და როგორ უნდა გაშუქდეს ის.

აუცილებელია, დაისვას კითხვა, არის კი ამ კონკრეტული საქმის მიმართ საჯარო ინტერესი იმდენად მაღალი, რა დოზითაც მედია მას აშუქებს? შეესაბამება გაშუქება და საჯარო ინტერესი ერთმანეთს? ხომ არ არის მედიის გადაჭარბებული ინტერესი არაადეკვატური? რას ემსახურება მედია, რომელიც ამ საქმეს ასე და ამ დოზით აშუქებს, საზოგადოების საჯარო ინტერესს თუ უბრალო ცნობისმოყვარეობას, იქექოს სხვისი პირადი ცხოვრების ინტიმურ დეტალებში? ეს ის შემთხვევა ხომ არ არის, სადაც ისევ ერთმანეთში ვურევთ საზოგადოების ინტერესს და უბრალო ცნობისმოყვარეობას?
კატეგორია - ეთიკა
გერმანიის პრესის საბჭომ „ბილდის“ წინააღმდეგ საჩივარი წარმოებაში მიიღო. სადავო მასალა საქართველოს ეხება და ის გერმანულ ტაბლოიდში 7 ივნისს გამოქვეყნდა.

პრესის საბჭოს საჩივრით მიმართა ორგანიზაცია „გერმანულ-ქართულმა ცენტრმა საერთაშორისო ურთიერთობებისათვის“.

„ბილდის“ სტატია სათაურით: “ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი საქართველოსათვის ვიზის ლიბერალიზაციაზე უარს ამბობს” კრიმინალის რუბრიკაში გამოქვეყნდა. სტატიის ქვემოთ აღწერაში კი წერია: “შიდა ექსპერტები გაფრთხილებას იძლევიან: ქართველი თავშესაფრის მაძიებლები უფრო დიდი კრიმინალები არიან, ვიდრე სხვა ჯგუფები“.

სტატიის მიხედვით, გერმანიაში ქურდობისა და ბინების ძარცვისთვის უფრო და უფრო მეტი ქართველი ჩადის, ამის მიუხედავად კი ევროკავშირი ქვეყანას უვიზო მიმოსვლას ჰპირდება. ჟურნალისტ ფრანც ზოლმს-ლაუბახს ინტერვიუ აქვს ჩაწერილი გერმანიის მმართველი კოალიციის, ქრისტიან-დემოკრატიული გაერთიანების წევრ არმინ შუსტერთან და ახსენებს როგორც ექსპერტს. რესპონდენტის თქმით, ქართველები მასობრივად არიან ჩართულნი ორგანიზებულ დანაშაულში, უფრო მეტადაც ვიდრე სხვა ჯგუფები და ამიტომ, უვიზო რეჟიმის მიცემით ქვეყნისთვის, დანაშაულებრივი ქმედებები სამომავლოდაც წახალისდება.

მომჩივანისთვის გამოგზავნილ წერილში გერმანიის პრესის საბჭო იტყობინება, რომ საქმემ დასაშვებობის ეტაპი გაიარა და ის აუცილებლად განიხილება. საბჭო წელიწადში ოთხჯერ იკრიბება და საქმის განხილვის ზუსტი თარიღი ჯერჯერობით დაზუსტებული არ არის.
კატეგორია - ეთიკა
რამდენიმეთვიანი პაუზის შემდეგ, განახლებული „გამომძიებელი რეპორტიორი“ ეთერში მაისში გავიდა. ჯერჯერობით, სულ 2 გადაცემა მომზადდა. მიზეზი, რაც მაუწყებლის ხელმძღვანელობამ 2015 წლის შემოდგომაზე პროგრამის შეჩერების საფუძვლად დაასახელა, მისი ხარისხი იყო, როგორც შინაარსობრივი, ისე - ტექნიკური.

ნაკლებად მძიმე კადრები და მეტი მტკიცებულებები - ეს არის ის, რაც განახლებულ ჟურნალისტურ გამოძიებაში ერთი შეხედვით არის შესამჩნევი. ხარისხობრივად ფაქტობრივად, სხვა არაფერი შეცვლილა.

„გამომძიებელი რეპორტიორის“ პირველი გადაცემა ეთერში 2014 წლის შემოდგომაზე გავიდა. მიუხედავად იმისა, რომ ქართული ოცნების ხელისუფლებაში მოსვლიდან 2 წელი იყო გასული, თავდაპირველად, გადაცემები მთლიანად ყოფილი ხელისუფლების საქმიანობას ეხებოდა.

პირველი ფილმის სახელწოდება იყო „ძალაუფლების ტყვეები“ და ის „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლებაში მყოფი თანამდებობის პირების საქმიანობას ეხებოდა, შემდეგი ფილმიც, „სოდომის მოქალაქეები“, ასევე ყოფილი ხელისუფლების საქმიანობაზე მომზადდა. საერთო ჯამში, დღემდე, გამომძიებელმა რეპორტიორმა 20-ზე მეტი გადაცემა მოამზადა, საიდანაც ნახევარზე მეტი ყოფილ ხელისუფლებას ეხება, დანარჩენი ნაწილი - ორივე ხელისუფლებას, უფრო მცირე ნაწილი კი მხოლოდ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში ყოფნის პერიოდს.

2015 წლის შემოდგომაზე „გამომძიებელი რეპორტიორის“ გადაცემების ეთერში გაშვება მოულოდნელად შეწყდა, როგორც გაირკვა, მენეჯმენტის გადაწყვეტილებით. 2016 წლის 10 მარტს, თბილისში, კოალიცია მედიის ადვოკატირებისთვის მიერ ორგანიზებულ შეხვედრაზე საზოგადოებრივი მაუწყებლის ახალი და მიმდინარე ამბების ბლოკის დირექტორმა გიორგი გვიმრაძემ თქვა, რომ გადაწყვეტილება დაკავშირებული იყო გადაცემის შინაარსთან. მან არ განმარტა, კონკრეტულად რას გულისხმობდა გადაცემის შინაარსთან დაკავშირებულ პრობლემებში, რაზეც მან დეტალურად საუბარი არ ისურვა: “ნახეთ ბოლო ფილმი, წინა ფილმი და მიხვდებით რას ვგულისხმობ”.

გადაცემის დროებით შეჩერებამდე, „გამომძიებელმა რეპორტიორმა“ საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერში ორი ფილმი გაუშვა, ერთი „რუსთავი 2-ის“ წილების გაყიდვის ისტორიას ეხებოდა, მეორე კი თავად „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ რეფორმირების პროცესს ყოფილი ხელისუფლების პირობებში. ორივე გადაცემის ბრალდების მთავარი ადრესატები ყოფილი ხელისუფლების წარმომადგენლები იყვნენ.

„გამომძიებელი რეპორტიორის“ მიერ 2014-2015 წლებში მომზადებულ გადაცემებში, ხშირად შეხვდებით დაუსაბუთებელ ბრალდებებს, დასკვნებსა და ჟურნალისტის მიერ წარმოთქმულ რადიკალურ შეფასებებსაც. მაგალითად, 2014 წლის ნოემბერში „გამომძიებელმა რეპორტიორმა“ მოამზადა გადაცემა „სოდომის მოქალაქეები“, რომელიც ეხებოდა პატიმართა წამებას, მუხროვანის ამბოხის, ლაფანყურისა და ფოტოგრაფების საქმეებს. გადაცემა დასრულდა ჟურნალისტის ტექსტით: „მათ ერთსა და იმავე საზოგადოებაში უწევთ ცხოვრება, ერთმანეთის გვერდით, დასჯილებსა და დამსჯელებს, ეს კი საშიშია“.

მოგვიანებით მომზადებულ ერთ გადაცემაში, რომელიც ზურა და იური ვაზაგაშვილების მკვლელობის თემას ეხება, ისმის მსგავსი პათოსის ტექსტი: „ვახტანგ მაისაიას, ფოტოგრაფების, ენვერის, ლაფანყურის საქმეებში ეჭვმიტანილ კონტრდაზვერვის ყოფილ თანამშრომლებს თანამდებობებზე აწინაურებენ – ეს კი საეჭვო განზრახულებას ჰგავს და საზოგადოების სახიფათო გამოწვევაა“.

„გამომძიებელ რეპორტიორს“ არაერთ გადაცემაში (მათ შორის ვაზაგაშვილის საქმეზე), გამოყენებული აქვს სისხლიანი კადრები, ახლო ხედით გადაღებული დაცხრილული და დამწვარი გვამები და ა.შ.

საგამოძიებო ჯგუფის ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა, დოდო შონავამ, 2016 წლის 10 მარტის შეხვედრაზე გიორგი გვიმრაძის მიერ გამოთქმული შენიშვნა გადაცემის შინაარსთან დაკავშირებით არ მიიღო და გადაცემის ხარისხის ეჭვქვეშ დაყენება მისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა. მან თავის არგუმენტად „გამომძიებელი რეპორტიორის“ მიერ ევროკავშირის პრიზის მიღება დაასახელა. მოგვიანებით, მან მედიაჩეკერთან ინტერვიუში თქვა, რომ გადაცემას სჭირდებოდა როგორც ტექნიკური, ისე რეჟისორული დახმარება და განახლებული ჟურნალისტური გამოძიება იქნებოდა უფრო საინტერესო და გამართული.

რამდენიმეთვიანი პაუზის შემდეგ, 2016 წლის მაისში, „გამომძიებელი რეპორტიორი“ ეთერში დაბრუნდა. ჯერჯერობით, სულ ორი გადაცემა მომზადდა - ორივე მოქმედი ხელისუფლების პირობებში მომხდარ ამბებს ეხება, ჟურნალისტური გამოძიების მთავარი ობიექტიც მათი საქმიანობა და პოლიტიკაა. განახლებული ეთერის პირველი გადაცემა ეხება პოლიციელსა და მოქალაქე ვაჟა ნაჭყებიას შორის მოხმდარ კონფლიქტს, მეორე გადაცემა კი ვერეს ხეობაში სტიქიის შემდეგ ხელისუფლების მიერ გადადგმული ნაბიჯების კრიტიკას. უარყოფითადაა შეფასებული სახელმწიფო უწყებების ქმედებები სტიქიის შემდგომ პერიოდში. თავად გადაცემის თემები საკმაოდ აქტუალურია და მნიშვნელოვანია, საზოგადოება ამ თემებზე ინფორმაციას ფლობდეს. თუმცა, გადაცემების ხარისხი კვლავ პრობლემად რჩება. მაგალითად, ვაჟა ნაჭყებიას საქმეზე მომზადებულ ფილმში ვხვდებით არარელევანტურ შედარებებს წლების წინ მომხდარ სხვა კრიმინალურ შემთხვევებთან, რამდენიმე ფაქტი კი არაზუსტადაა მოყვანილი, გადაცემაში ვერ ვხედავთ მეორე მხარის, პროკურატურის პოზიციას.

ამავე ფილმის მიხედვით, პოლიციელი ინციდენტის დროს პოლიციელის უფლებამოსილებას არ ასრულებდა, თუმცა ჟურნალისტი "პოლიციის შესახებ კანონს" იშველიებს და ამბობს: „რატომ არ შეასრულა პოლიციელმა მანუჩარ მაისურაძემ კანონით დაკისრებული ვალდებულება, რატომ არ გააფრთხილა სროლის წინ ნაჭყებია? რატომ არ ისროლა ჰაერში გასაფრთხილებლად? პასუხი მრავალგვარი შეიძლება იყოს: იქნებ იმიტომ, რატომაც არ გააფრთხილეს ბუტა რობაქიძე, როცა ესროდნენ, გიორგი გამცემლიძე, როცა ესროდნენ, ზურაბ ვაზაგაშვილი და ალექსანდრე ხუბულოვი, როცა ესროდნენ. პოლიციის მაღალჩინოსნებმა გვითხრეს, რომ ამ ფაქტებთან მაისურაძის გასროლის გაიგივება არ შეიძლება, რადგან ყველა სხვა შემთხვევაში სხვა დროში და სამსახურებრივი დავალებით მოქმედებდნენ. მაგრამ რა შეღავათია ეს დაჭრილი ნაჭყებიასთვის?“

ერთ-ერთი მოწმე კი, გადაცემის ავტორთა მიერ წამოჩენილია თვითმხილველად, თუმცა ამავე გადაცემიდან ვიგებთ, რომ მოწმე უარყოფს შემხთვევის ადგილზე ყოფნას, შესაბამისად, გაუგებარია, რას ეყრდნობა ჟურნალისტი, როცა პირს თვითმხილველად მტკიცებით ფორმაში მოიხსენიებს. კიდევ ერთ მონაკვეთში კი ჟურნალისტი კიდევ ერთ მოწმეს ინიციალებით მოიხსენიებს, თუმცა კადრში, რომელიც ამ ტექსტს ადევს, მოწმის სრული სახელი და გვარი ჩანს.

აღსანიშნავია ისიც, რომ რამდენიმე ეპიზოდში ჟურნალისტის მოსაზრებები წარმოჩენილია ფაქტად, ან ეს მოსაზრებები არ გამომდინარეობს ფაქტებიდან. გარდა ამისა, გადაცემა დაუბალანსებელია, არ ჩანს პროკურატურის პოზიცია, და არც რაიმე მცდელობა, უწყებიდან ინფორმაციის მოპოვებისა.

ამავე გადაცემაში ჟურნალისტი ამბობს „პოლიციელმა თითქმის ინვალიდ ახალგაზრდას ესროლა“, „ნახევრად ხეიბარი ახალგაზრდა“. სპეციალისტები სიტყვა „ინვალიდს“ შეზღუდული შესაძლებლობების აღწერისას დისკრიმანციულად და შეურაცხმყოფელად მიიჩნევენ. შესაბამისად, სასურველი იქნებოდა, საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს, აღნიშნული ტერმინოლოგია არ გამოეყენებინათ.

საბოლოო ჯამში, „გამომძიებელი რეპორტიორის“ პირველ ორ გადაცემას განახლება, პირველ რიგში, თემატიკის შერჩევაში დაეტყო. წინა სეზონისგან განსხვავებით, ახალი გადაცემების მთავარი ფოკუსი ამჟამინდელი ხელისუფლების საქმიანობის კვლევაა. გარდა ამისა, კადრებში ვეღარ ვხედავთ იმდენ სისხლს, რამდენსაც წინა სეზონზე გვაჩვენებდნენ, სამწუხაროდ, განახლება სხვა მიმართულებით, ფაქტობრივად არ მომხდარა.

როგორც გიორგი გვიმრაძემ 2016 წლის გაზაფხულზე დააანონსა, „გამომძიებელი რეპორტიორი“ შემოდგომის სატელევიზიო სეზონამდე სულ 4 გადაცემას მოამზადებს.
კატეგორია - ეთიკა
ყოველ შაბათს,19:00-ზე, საზოგადოებრივი მაუწყებლის მეორე არხის ეთერში გადაცემა "ეპიცენტრი” გადის. გადაცემა ძირითადად ქვეყნის საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების პირველ პირებს მასპინძლობს და მათ გაწეული საქმიანობის წარმოჩენისა და მომავლის ნათელ გეგმებზე საუბრისთვის შეუზღუდავ ტრიბუნას სთავაზობს.

მედიაჩეკერი ბოლო ოთხი თვეა (2016, მარტი - ივნისი) აკვირდება „ეპიცენტრს“ და წარმოგიდგენთ გადაცემის თვისებრივ ანალიზსს, სარედაქციო პოლიტიკის მიმოხილვას.

ფოკუსშია ხელისუფლების მიღწევები

მაუწყებლის საიტზე განთავსებული გადაცემის აღწერაში ვკითხულობთ: “გადაცემა "ეპიცენტრი" მაყურებელს ამომწურავ ინფორმაციას აწვდის ქვეყნის აღმასრულებელ და საკანონმდებლო ხელისუფლებაში მიმდინარე პროცესების შესახებ. გადაცემის სტუმრები, რომლებიც ქვეყნის აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლების პირველი პირები არიან, ერთგვარ ანგარიშს აბარებენ მოსახლეობას, პასუხობენ წამყვანისა და ფეისბუქის საშუალებით შემოსულ კითხვებს გაწეული და მიმდინარე სამუშაოს შესახებ".

გადაცემა ძირითადად სტუდიური ინტერვიუს ფორმატში მიმდინარეობს, მაყურებელი კი ქვეყნის საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ხელისუფლებაში მიმდინარე პროცესების შესახებ "ამომწურავ ინფორმაციას" უშუალოდ ხელისუფლების პირველი პირებისგან იღებს.

მაგალითად, 16 აპრილს „ეპიცენტრის" სტუმარი იყო პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე გელა სამხარაული , რომელმაც მიწის რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ საკანონმდებლო ცვლილებებსა და სახელმწიფოს მიერ მოქალაქეებისთვის შეთავაზებული უფასო სერვისის სიკეთეებზე 48 წუთის განმავლობაში ისაუბრა. გადაცემაში არ გაანალიზებულა ის ხარვეზები და უარყოფითი შედეგები, რაც გასულ წლებში ჩატარებულ მიწის რეფორმას ახლდა თან, ყურადღება არ გამახვილდა არც იმ შენიშვნებზე, რომლებიც ექსპერტებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების ნაწილმა „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური რეგისტრაციისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ კანონის თაობაზე გამოთქვა.

7 მაისს გადაცემის სტუმარი ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე ქეთი ბოჭორიშვილი იყო. მინისტრის მოადგილემ 43 წუთის განმავლობაში მთავრობის მიერ დაანონსებული დამწყები ბიზნესის დაფინანსების პროგრამის და პროექტის - “აწარმოე საქართველოში” მიღწევებზე ისაუბრა.

21 მაისს კი გადაცემას შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე შალვა ხუციშვილი სტუმრობდა. გადაცემაში, რომელიც 43 წუთი გაგრძელდა და რომლის მთავარი თემაც ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლა და საერთაშორისო საპოლიციო თანამშრომლობა იყო, წამყვანს მინისტრის მოადგილისთვის არც ერთი კრიტიკული კითხვა არ დაუსვამს. პირიქით, მისი კითხვა ისეა ფორმულირებული, რომ შს მინისტრის მოადგილემ აქცენტი სწორედ მიღწევებზე გააკეთოს: “ახლა ძირითად შეკითხვებზე გადავიდეთ, რომელიც უფრო გლობალური, ასე ვთქვათ, ხასიათისაა. იმ გამოწვევების, ასე ვთქვათ, წინაშე მდგარი ცივილიზებული სამყარო, რომლის მომსწრეებიც ჩვენ ვართ და საკმაოდ ისეთი რისკებია დღეს, მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აუცილებელია პრევენცია დანაშაულისა. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია გლობალიზაციის მიმართ გადადგმული ის ნაბიჯები, რომლებიც საერთაშორისო პოლიციურ თანამშრომლობას გულისხმობს. ჩვენ ვიცით, რომ საერთაშორისო ორგანიზაციები დადებითად აფასებენ საქართველოსძალისხმევას სწორედ აი, ასეთი ურთიერთობების ჩართულობაზე და აგრეთვე იმაზე, რომ ფაქტიურად ის მოთხოვნები, რომლებიც არის ასეთი თანამშრომლობისათვის, თითქმის შესრულებულია. მე მაინტერესებს, რა საკანონმდებლო და ინსტიტუციური ნაბიჯები გადავდგით იმისთვის, რომ ასეთი დადებითი შეფასება დაგვემსახურებინა?”(სტილი დაცულია)

წამყვანი არ აკონკრეტებს, რომელი საერთაშორისო ორგანიზაციები აფასებენ დადებითად საქართველოს შსს-ს საქმიანობას, რა კრიტერიუმები უდევს საფუძვლად მათ შეფასებას, ან არის თუ არა ამავე ორგანიზაციების შეფასებებში საუბარი შსს-ს საქმიანობის სუსტ მხარეებზე.

ზოგადად, გადაცემებში არ ჩანს, რომ პროდიუსერებისა და ჟურნალისტების გუნდი, რომელიც მის მომზადებაზე მუშაობს, გადაცემის თემას სიღრმისეულად სწავლობს. “ეპიცენტრი” არ იყენებს მულტიმედიურ ჩანართებს და სიუჟეტებს, საიდანაც მაყურებელი ხელისუფლების მიერ გაწეული საქმიანობის შედეგების შესახებ ობიექტურ, სტატისტიკური მონაცემებით გაჯერებულ ინფორმაციას მიიღებდა და მოსახლეობის, დარგის ექსპერტთა თუ სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენელთა კრიტიკულ და განსხვავებულ შეფასებებსაც მოისმენდა. გადაცემას არ აქვს დინამიკა: წამყვანსა და სტუმარს შორის საუბარი მონოტონური დიალოგის რეჟიმში მიმდინარეობს. სტუმარს კი, რომელიც, როგორც წესი, საკანონმდებლო ან აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენელია, აქვს უნიკალური შესაძლებლობა, იყოს კომფორტის ზონაში - საკუთარი და იმ უწყების საქმიანობა, სადაც ის მუშაობს, მხოლოდ დადებითი კუთხით წარმოაჩინოს და სასურველ თემასა და საკითხზე კრიტიკული კითხვებისა და კონტრარგუმენტების გარეშე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ისაუბროს. მკაცრად განსაზღვრული და დადგენილი ფორმატის არარსებობის პირობებში კი დრო ამ გადაცემას ნამდვილად ბევრი აქვს.

ფორმატი

"ეპიცენტრის" ქრონომეტრაჟი ხან 43 წუთია, ხან კი 1 საათი და 23 წუთი. სტუდიაში ზოგჯერ ერთი სტუმარია მიწვეული, ზოგჯერ - რამდენიმე. “ეპიცენტრს” ხან ერთი წამყვანი ჰყავს, ხან კი წამყვანიც და თანაწამყვანიც, რომლის ერთადერთი ფუნქციაც სტუდიაში მიწვეული სტუმრისთვის გადაცემის ფეისბუკგვერდზე შესული კითხვების დასმაა. გადაცემა ხან ტოკშოუს ფომრატისაა, ხან კი სტუდიური ინტერვიუსი.

“ეპიცენტრის” აღწერაში აღნიშნულია, რომ გადაცემა “ასევე ითავსებს სტუდიური დისკუსიის ფორმატს ქვეყანასა და მსოფლიოში განვითარებულ განსაკუთრებულ მოვლენებზე (კატასტროფები, ჩვენი ქვეყნისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები, მოსალოდნელი საფრთხეები, ღირშესანიშნავი თარიღები)". დისკუსიაში მონაწილე სტუმრები კი "გადაცემის თემასთან თანამდებობრივად დაკავშირებული და, ზოგადად, საკითხის საფუძვლიანად მცოდნე პირები” არიან. თუმცა სტუდიური დისკუსიის ფორმატში იყო განხილული ისეთი თემები, როგორებიცაა: "ეთნიკური უმცირესობების სოციალურ-ეკონომიკურ ცხოვრებაში ჩართულობა" და "სახელმწიფო ენის არასათანადო ცოდნა - რეალობა, რომელიც საქართველოს საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ერგო". არც ერთი ეს თემა კი გადაცემის აღწერაში მითითებულ “განსაკუთრებულ მოვლენას” არ წარმოადგენს.

წამყვანის კითხვები

გადაცემის ერთ-ერთი ყველაზე “გამორჩეული” და სახასიათო ნიშანი წამყვანის მიერ დასმული კითხვებია, რომლებიც ხშირად ძალიან გრძელი და დაულაგებელია. მაგალითად, 12 მარტის გადაცემაში, რომლის მთავარი თემა იყო - “სად გადის საქართველოს უსაფრთხოების წითელი ხაზები?!”, სტუმრად მიწვეულ პარლამენტარს, ირაკლი სესიაშვილს, წამყვანი ასეთ კითხვას უსვამს: "ბუნებრივია, ჩვენს საუბარს გუშინდელი ფაქტის, ასე ვთქვათ, შესახებ საუბრით დავიწყებთ. იმიტომ, რომ მე ვფიქრობ, ჩვენი ქვეყნის უსაფრთხოების ერთ-ერთი ძირითადი, ასე ვთქვათ, წითელი ხაზი სწორედ ინტერნეტზე გადის, რადგანაც ინტერნეტი ეს ის სივრცეა, სადაც შეიძლება ისეთი მასალა გამოქვეყნდეს, რომელმაც ძალიან დიდი, ასე ვთქვათ, რყევები გამოიწვიოს ჩვენს საზოგადოებაში. როგორც ვიცით, მიუხედავად იმისა, რომ, ფაქტიურად, ჩვენ ვაცნობეთ, საზოგადოებას, რომ ეგრეთ წოდებული კასრების ფაილები განადგურებულია, აქა თუ იქ, მაინც ჩნდება ხოლმე აქედან, ასე ვთქვათ, ამოღებული ვიდეო ან ვიდეოს შინაარსი. რამდენადაც ვიცი, პროკურატურა უკვე მოკვლევას აწარმოებს ერთ-ერთ ასეთ ფაილზე. გუშინ კვლავ გავრცელდა ინფორმაცია, რომელმაც დიდი აღშფოთება გამოიწვია საზოგადოებაში. პირადად მე არ მინახავს, რადგან ჩემი პრინციპია: ასეთი ტიპის ვიდეოს არ ვნახულობ, არ ვხსნი არასოდეს. მაინტერესებს თქვენი აზრი, საიდან მოდის ეს ფაილები, რა დანიშნულება აქვს, რას ისახავენ მიზნად და როგორ უნდა აღვუდგეთ ამას ყველაფერს წინ?" (სტილი დაცულია)

წამყვანის კითხვა ხშირად შეფასებებსაც შეიცავს. მაგალითად, იმავე გადაცემაში წამყვანი ირაკლი სესიაშვილს ეკითხება: “ბატონო ირაკლი, როგორ ფიქრობთ, რატომ გახდა ამ ბოლო დროს თავისუფალი დემოკრატები სამიზნე. ფაქტიურად, ალექსი პეტრიაშვილთან დაკავშირებული ინციდენტი, რომელიც გახსნილად გამოაცხადა ხელისუფლებამ, დაჭერილია შემსრულებელი, თუმცა თავისუფალი დემოკრატები თვლიან, რომ საქმე გახსნილად გამოცხადდება მაშინ, როცა დამკვეთს მიაკვლევენ. ფაქტიურად, თავისუფალი დემოკრატები, ალბათ, მომავალ არჩევნებზე ხმებს უფრო “ნაციონალურ მოძრაობასთან” გაიყოფენ, ხომ სწორია? იმიტომ, რომ ისე ლაგდება, ასე ვთქვათ, საარჩევნო რუკა. ისინი კონკურენტები უფრო “ნაციონალური მოძრაობისა” იქნებიან და იმ, ასე ვთქვათ, სეგმენტისა, რომელიც ოპოზიციური პარტიებისთვის იქნება ამ არჩევნებზე განკუთვნილი. ამიტომ, ფაქტიურად, ალბათ, საჭიროა კარგი ანალიზი: ვის უნდა აწყობდეს დღეს თავისუფალი დემოკრატების დისკრედიტაცია. იმიტომ, რომ, თუნდაც, ალექსი პეტრიაშვილთან დაკავშირებული საქმე, ამბობენ, რომ ეს პირადია, შეიძლება, ეს მართლაც პირადია, მაგრამ ეს უკვე რაღაცა ტიპის დისკრედიტაციაა, ხომ სწორია? თქვენ, მაინტერესებს, აი, ასეთი ანალიზიც რომ გავაკეთოთ, ვის უნდა აწყობდეს დღეს თავისუფალი დემოკრატების დისკრედიტაცია?” (სტილი დაცულია) ფაქტობრივად, წამყვანი ალექსი პეტრიაშვილზე თავდასხმას მის დისკრედიტაციად აფასებს და აქვე მინიშნებას აკეთებს, რომ ამ თავდასხმის უკან, შესაძლოა “ნაციონალური მოძრაობა” იდგეს. თუმცა რა არგუმენტები დგას მისი შეფასების უკან, არ ჩანს.

კითხვა ხშირად ძალიან ზოგადია და რჩება შთაბეჭდილება, რომ წამყვანი შეკითხვებს გადაცემის ჩაწერამდე რამდენიმე წუთით ადრე ამზადებს. მაგალითად, 28 მაისის გადაცემაში, რომლის თემა იყო - "CHECK IN GEORGIA - ძვირადღირებული პროექტი თუ გზამკვლევი ტურისტებისა და უცხოელი ინვესტორებისთვის", წამყვანი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრს, მიხეილ გიორგაძეს ეკითხება: "კულტურა ეს არის ის, რისი ექსპორტიც ჩვენ თამამად შეგვიძლია მსოფლიოში. ეს სწორი სტრატეგიით და სწორი, გათვლილი პოლიტიკით, რა თქმა უნდა. ძალიან მნიშვნელოვანია კულტურის დაცვა და მე მაინტერესებს, დავუშვათ, რა არის კულტურის სტრატეგიაში თქვენთვის ყველაზე პრიორიტეტული სწორედ იმ კულტურული ძეგლების მიმართულებით, რომელიც დასაცავია და სამწუხაროდ, არის ასეთები, რომლებიც ძალიან დაუყოვნებლივ ყურადღებას მოითხოვს." კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო 2015 წლიდან მუშაობს კულტურის გრძელვადიანი სტრატეგიის - „კულტურა 2025“ შექმნაზე. წამყვანს შეეძლო, წინასწარ გასცნობოდა სტრატეგიის ბოლო, სამუშაო ვერსიას ( ჯერ არ დაუმტკიცებია მთავრობას) და სწორედ ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით დაესვა მინისტრისთვის კითხვები ხელისუფლების და სამინისტროს პრიორიტეტების და მათი მართებულობის შესახებ.

ერთი სიტყვით, გარდა იმისა, რომ გადაცემის ფორმატი აბსოლუტურად გაუგებარი და არეულია, წამყვანი კი, როგორც წესი მოუმზადებელია, ამ გადაცემის მთავარი პრობლემა ისაა, რომ კრიტიკული, საზოგადოებისთვის საინტერესო და აქტუალური კითხვების დეფიციტი გადაცემაში სტუმრად მოწვეულ ხელისუფლების პირველ პირებს აძლევს საშუალებას, რომ სასურველი რეალობად წარმოაჩინონ. მაყურებელი კი ქვეყანაში მიმდინარე მნიშვნელოვანი პროცესებისა და მოვლენების თაობაზე დაპირებული "ამომწურავი ინფორმაციის" მაგივრად მხოლოდ ცალმხრივ, ხელისუფლების მიერ გაფილტრულ ინფორმაციას იღებს".
კატეგორია - ეთიკა
სააგენტო პირველმა ევროკავშირის გაუქმების შესახებ მცდარი ინფორმაცია გაავრცელა2016-06-28 საინფორმაციო სააგენტო პირველმა 2016 წლის 27 ივნისს არასწორი ინფორმაცია გაავრცელა. სააგენტოს ცნობით, გერმანია და საფრანგეთი ევროკავშირის გაუქმების ინიციატივით გამოვიდნენ. აღნიშული ინფორმაციის წყაროდ სააგენტომ “უცხოური მედია” მიუთითა. კერძოდ - პოლონური ტელეკომპანია TVP Info. ამ კონკრეტული საინფორმაციო საშუალების გარდა იგივე ინფორმაცია გაავრცელა რამდენიმე სხვა საინფორმაციო ვებგვერდმა, მათ შორის, რუსულმა მედიასაშუალებებმა Russia Today-მ და Pravdareport-მა. მათ განაცხადეს, რომ ფრანგული და გერმანული მხარის მიერ ხელმოწერილ დოკუმენტში საუბარია ახალი “სუპერსახელმწიფოს” შექმნაზე, თუმცა მითითებულ დოკუმენტში ევროკავშირის დაშლაზე არაფერია აღნიშნული.

იგივე შინაარსის სიახლე "მარშალპრესმაც" გაავრცელა და წყაროდ "პირველი" მიუთითა.

უნდა აღინიშნოს, რომ „პირველის“ მიერ გავრცელებული ინფორმაცია არცერთ სანდო დასავლურ მედიასაშუალებას არ გაუვრცელებია. ამასთანავე გერმანიისა და საფრანგეთის წარმომადგენლები, მათ შორის, ქვეყნის პირველი პირები, ბრიტანეთის რეფერენდუმის შემდეგ გამუდმებით საუბრობენ იმაზე, რომ ევროკავშირი ბრიტანეთის გარეშე გააგრძელებს ფუნქციონირებას.